อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร กำแพงเพชร

วัดพระแก้ว เป็นวัดที่สำคัญอยู่ติดกับบริเวณวังเช่นเดียวกับวัดพระศรีสรรเพชญ์ ที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา หรือวัดมหาธาตุกลางเมืองสุโขทัย ภายในบริเวณวัดประกอบด้วยเจดีย์ประธานมีฐานสิงห์ล้อมรอบเจดีย์ทรงกลมที่ฐานมีช้างรอบวิหาร มณฑป อุโบสถ และเจดีย์ราย ล้อมรอบด้วยกำแพงศิลาแลงเป็นแท่งๆ รอบวัด

วัดพระธาตุ เป็นวัดที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของวัดพระแก้ว ภายในวัดจะมีพระเจดีย์ฐานสี่เหลี่ยมเป็นประธาน ล้อมรอบด้วยระเบียงคตที่เชื่อมกับวิหารที่อยู่ทางทิศตะวันออก สองข้างวิหารมีเจดีย์เรียงรายอยู่ข้างละ 1 องค์ และมีกำแพงแก้วล้อมรอบ

สระมน มีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยม มีความกว้างประมาณ 16 เมตร รอบสระมีคันดินคูน้ำล้อมรอบ พบเศษกระเบื้องมุงหลังคา เครื่องมือเครื่องใช้และเครื่องประดับที่บริเวณนี้

กำแพงเมืองกำแพงเพชร เป็นกำแพงชั้นเดียว ที่สร้างเป็นเชิงเทิน 2 ตอน ตอนล่างเป็นมูลดินสูงขึ้นไป 3-4 เมตร ตอนบนก่อด้วยศิลาแลงเป็นเชิงเทินมีใบเสมาและเจาะตรงใบเสมา ซึ่งเอาไว้สำหรับมองข้าศึก

วัดซุ้มกอ เป็นวัดขนาดเล็กอยู่ทางทิศใต้ของเมืองนครชุม มีเจดีย์ประธานเป็นเจดีย์ฐานแปดเหลี่ยมมีองค์ระฆังแบบลังกา  และที่มีชื่อว่าวัดซุ้มกอ เพราะเคยขุดพบพระเครื่องซุ้มกอเป็นจำนวนมาก และด้านหน้าของเจดีย์ประธานมีวิหารเล็กๆ 1 หลัง

วัดพระนอน เป็นวัดที่มีขนาดใหญ่ สร้างขึ้นประมาณสมัยสุโขทัยตอนปลาย มีกำแพงศิลาแลงล้อมรอบวัดไว้ทั้ง 4 ด้าน ด้านหน้าวัดมีบ่อน้ำสี่เหลี่ยม มีห้องอาบน้ำและศาลาน้ำ ฐานและเสาเป็นศิลาแลงมีทางเท้าปูด้วยศิลาแลง มีโบสถ์ขนาดใหญ่ และด้านหน้าเป็นวิหารพระนอนที่สร้างด้วยเสาศิลาแลงขนาดใหญ่ พบหลักฐานทางประติมากรรมคือ ใบเสมารูปเทพพนม และพาลีกับทรพี

วัดพระสี่อิริยาบถ หรือวัดพระยืน เป็นวัดขนาดใหญ่และมีมณฑปพระสี่อิริยาบถ เป็นรูปแบบเหมือนดังที่พบที่วัดเชตุพนและวัดพระพายหลวงจังหวัดสุโขทัย วัดนี้มีบ่อน้ำและที่อาบน้ำอยู่หน้าวัดเช่นเดียวกับวัดพระนอน กำแพงเป็นศิลาแลงปักล้อม 4 ด้าน ด้านหน้าวัดมีวิหารขนาดใหญ่ยกฐานสูง 2 เมตร ภายในวัดมี มณฑปจตุรมุข แต่ละทิศประดิษฐานพระพุทธรูป 4 ปาง คือ เดิน นั่ง ยืน และนอน อยู่โดยรอบทั้ง 4 ทิศตามลำดับ จึงเรียกว่า “วัดพระสี่อิริยาบถ” แต่ปัจจุบันเหลือเพียงพระยืนขนาดใหญ่ ปางประทานอภัย ที่สภาพสมบูรณ์ที่สุด พระพักตร์เป็นลักษณะพระพุทธรูปศิลปะสุโขทัยแบบกำแพงเพชร

วัดช้างรอบ เป็นวัดที่สร้างบนยอดเนิน ฐานชั้นล่างเป็นฐานสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ ประดับด้วยช้างปูนปั้นทรงเครื่องครึ่งตัว จำนวน 68 เชือก ระหว่างช้างแต่ละเชือกมีภาพปั้นรูปลายพรรณพฤกษาในพระพุทธศาสนา เช่น ต้นโพธิ์ ต้นสาละ เป็นต้น และมีพระเจดีย์ทรงลังกาที่ยอดหักหมดแล้ว มีบันไดขึ้นทั้ง 4 ด้าน

วัดอาวาสใหญ่ มีผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า หันหน้าไปทางทิศตะวันออก สิ่งปลูกสร้างส่วนใหญ่ใช้ศิลาแลง ด้านหน้าวัด มีบ่อน้ำขนาดใหญ่เรียกว่า ‘บ่อสามแสน’ ภายในมีเจดีย์แปดเหลี่ยมเป็นประธาน ด้านหน้าเป็นวิหารฐานสูงมีทางขึ้น 3 ด้าน