บ้านศิลปิน และตลาดน้ำคลองบางหลวง กรุงเทพฯ

บ้านศิลปิน เป็นบ้านไม้ 2 ชั้นตั้งอยู่ริมคลองบางหลวง ตัวบ้านมีอายุนับร้อยปี กลางบ้านมีพระเจดีย์องค์ใหญ่ ศิลปะย่อมุมไม้สิบสองอายุกว่า 300 ปี เดิมเป็นของตระกูล “รักสำหรวจ” ผู้เป็นเจ้าของปัจจุบันเล็งเห็นถึงการอนุรักษ์โดยไม่อยากให้เปลี่ยนแปลงไปดังเช่นตลาดน้ำอัมพวา อยากให้รู้สึกเหมือนมาบ้าน มาทำงานศิลปะ มาพักผ่อน มาใช้ชีวิตกับสายน้ำ จึงเป็นจุดเริ่มต้นของบ้านศิลปิน คลองบางหลวง โดยปรับพื้นที่ให้เป็นที่ทำงานศิลปะ จัดแสดงผลงานภาพวาด ภาพถ่าย ขายชา กาแฟ และของที่ระลึกในราคามิตรภาพ นอกจากนั้นยังมีกิจกรรม เพนท์หน้ากาก ปูนปั้น วาดรูประบายสี ทำภาพพิมพ์โบราณ
ต่อมาบ้านศิลปินร่วมเผยแพร่และอนุรักษ์ศิลปะการแสดงหุ่นละครเล็กคลองบางหลวงคณะคำนายแบบเปิดหมวก โดยมีการปรับพื้นที่บางส่วนภายในบริเวณบ้านให้เป็นลานวัฒนธรรมและเปิดการแสดงมีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติมาชมกันอย่างไม่ขาดสายทุกวันยกเว้นวันพุธ โดยคณะคำนายยังเปิดอบรม สอบการรำโขนให้เด็กนักเรียนและบุคคลที่สนใจมาเรียนได้ในช่วงเย็นโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย

หุ่นละครเล็ก คลองบางหลวง คณะคำนาย ถือกำเนิดเกิดขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 9 เดือน 9 ปี 2010 โดยอาจารย์วัชระ ประยูรคำ ปฏิมากรชั้นนำของไทยร่วมกับกลุ่มศิลปินผู้เชิดหุ่นละครเล็กแต่ใจใหญ่ ที่มีความรู้ความสามารถ และประสบการณ์ในการเชิดหุ่นละครเล็กมากว่า 10 ปี ซึ่งมีแนวคิดเดียวกันด้วยมุ่งหวังที่จะร่วมเผยแพร่ อนุรักษ์ศิลปะการแสดงหุ่นละครเล็ก และการแสดงศิลปวัฒนธรรมไทยไม่ว่าจะแขนงใดก็ตามมิให้เลือนหายไปจากสังคมไทย โดยชื่อ “คำนาย” มีแรงบันดาลใจที่มาจากชื่อคุณพ่อของอาจารย์วัชระ ประยูรคำ โดยนำมาตั้งเป็นชื่อคณะ อีกนัยหนึ่ง คำ หมายถึง “ทองคำ“ และ นาย หมายถึง “ศิลปินในคณะ” รวมกันหมายถึง “กลุ่มศิลปินผู้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะที่ทรงคุณค่าประดุจดั่งทองคำ”

เอกลักษณ์ของการแสดงหุ่นละครเล็ก คลองบางหลวง คณะคำนาย ผู้เชิดทั้งสามคนจะต้องใส่หน้ากากเพื่อเป็นการลดทอนความเป็นมนุษย์ และเพื่อส่งให้หุ่นเด่นมากยิ่งขึ้นอีกทั้งเพื่อดึงความสนใจของผู้ชมให้อยู่แต่ที่ตัวหุ่น หรือ อีกนัยหนึ่งก็เปรียบได้ว่าผู้เชิดหุ่นเป็นเพียงจิต และตัวหุ่นเปรียบเสมือนเป็นกาย เมื่อผู้เชิดหรือจิตทั้งสามต่างมีหน้าที่แตกต่างกัน
โดยจิตที่ 1 มีหน้าที่บังคับมือซ้าย และหัวหุ่น จิตที่ 2 มีหน้าที่บังคับขาหุ่นทั้งสองข้าง และจิตที่ 3 มีหน้าที่บังคับมือขวาของหุ่น เมื่อ 3 จิตรวมเป็นหนึ่งถ่ายทอดไปยังตัวหุ่น ทำให้หุ่นเคลื่อนไหวได้อย่างงดงาม และอ่อนช้อย เสมือนหุ่นมีชีวิต

ในปี พ.ศ. 2554 บ้านศิลปินคลองบางหลวงยังได้รับรางวัลพระราชทานอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรมดีเด่นประจำปี 2554 จาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี โดยสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นผู้คัดเลือก

โดยในปัจจุบันการแสดงหุ่นละครเล็กที่คลองบางหลวงไม่ได้มีแต่คณะคำนายแต่มีหุ่นละครเล็กคณะอื่นๆมาทำการแสดงด้วย

วัดคูหาสวรรค์วรวิหารตั้งอยู่บริเวณทิศเหนือของตลาดน้ำคลองบางหลวง เดิมเรียกว่า “วัดศาลาสี่หน้า” สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ภายในพระอุโบสถประดิษฐาน “พระพุทธเทวนฤมิตพิชิตมาร” พระพุทธรูปปางสมาธิ รัชกาลที่ 1 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใหม่เพื่อเป็นพระประธานในวัดนี้แทนพระประธานองค์เดิมที่ได้อัญเชิญไปเป็นพระประธานที่วัดพระเชตุพนฯ หรือวัดโพธิ์

ส่วนวัดกำแพงตั้งอยู่ทางทิศไต้ของตลาดน้ำคลองบางหลวง